تاریخچه تقسیمات کشوری در ایران

پیش از اسلام

تعریف ویس و گئو

پس از ورود آریاییان به فلات ایران و در نخستین مرحله زندگی اجتماعی، یک آبادی کوچک را« ویس» و آبادی بزرگ تررا « گئو » می نامیدند.

تقسیمات سیاسی ایران دردوره هخامنشیان:

بعدها در عصر هخامنشیان، داریوش کشور را به سی شْهَربی که همان شهر می باشد، تقسیم کرد و برای هریک ازآنان مأمورینی گماشت که آنها را شهربان و به یونانی «ساتراپ» می گفتند. در دوران سلوکیان کشور به  72بخش تقسیم شد. قسمت های حکومت هخامنشی در حکومت اشکانیان یا پارت ها ادامه داشت.

تقسیمات سیاسی ایران دردوره ساسانیان:

 در دوره ساسانیان، کشوربه سرزمین (ایالت) خوره (استان) تسوگ یا تسوج (شهرستان) و رستاک (دهستان) تقسیم شده بود.

بعد از اسلام

تقسیمات سیاسی کشوردردوره عباسیان:

در دوره عباسیان، قلمرو جغرافیایی آنها به واحدهایی تحت عنوان «ایالت» تقسیم بندی می شد که در مجموع به31ایالت می رسید.

تقسیمات سیاسی کشوردردوره صفویه ،زندیه وقاجاریه:

در دوره صفویه، افشاریه، زندیه وقاجاریه عناصر اصلی تقسیمات کشوری به ترتیب عبارت بودند از: ایالت، ولایت، بلوک و قصبه.

ایالت های ایران دردوره قاجاریه:

 در دورة قاجاریه ایران به چهار ایالت و دوازده ولایت تقسیم شد. این ایالت ها عبارت بودند از:آذربایجان، کرمان وبلوچستان، فارس و بنادر، خراسان وسیستان

در سال  1316با تصویب قانون تقسیمات کشوری، ایران به ده استان و  49شهرستان تقسیم شد.

در این قانون، هراستان به چند شهرستان و هر شهرستان به چند بخش و هر بخش به چند دهستان و هر دهستان به چند قصبه تقسیم شد.

 

در سال 1357 در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی ایران به 24 استان تقسیم شد .در سال 1372 طرح اولین استان جدید به نام اردبیل به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید وپس از آن استان های قم، قزوین ، گلستان ،خراسان های شمالی ، رضوی ،جنوبی و البرز اضافه شدند.

 

برای اداره بهتر کشور، مناسبتر این است که آن را به واحدهای کوچک تری تقسیم کنند. این کار به منظور عرضه خدمات مناسب تر و تأمین نیازهای مردم در حال حاضر با اداره مطلوب تر صورت می گیرد.

 این تقسیمات، متناسب با موقعیت و زمان، تغییر می یابد.

تقسیمات کشوری ایران در حال حاضر عبارت است از:استان،شهرستان،بخش ،دهستان،شهر وروستا

تقسمات داخلی ایران

استان:

 واحدی از تقسیمات کشوری است که با محدوده جغرافیایی معیّن، از به هم پیوستن چند شهرستان همجواربا توجه به موقعیت های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و طبیعی تشکیل می شود. استان، توسط استانداراداره می شود.

شهرستان

واحدی از تقسیمات کشوری با محدوده جغرافیایی معیّن است که از به هم پیوستن چند بخش همجوارتشکیل شده که از نظر عوامل طبیعی و اوضاع اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، واحد متناسب و همگنی رابه وجود آورده است.

شهرستان توسط فرماندار اداره می شود.

بخش

واحدی از تقسیمات کشوری با محدوده جغرافیایی معیّن است که از به هم پیوستن چند دهستان همجوار، شامل چندین مزرعه، مکان، روستا و احیاناً شهر تشکیل شده که از نظر عوامل طبیعی و اوضاع اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، واحد همگنی را به وجود آورده است.

 بخش، تو سط بخشدار اداره می شود.

دهستان:

 کوچک ترین واحد تقسیمات کشوری با محدوده جغرافیایی معیّن است که از به هم پیوستن چند روستا، مکان و مزرعه همجوار تشکیل می شود و از لحاظ محیط طبیعی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی همگن است وامکان خدمات رسانی و برنامه ریزی در سامانه و شبکه ای واحد را فراهم می سازد.

دهستان توسط دهدار اداره می شود.

 

چراشهروروستا جزو تقسیمات کشوری نیامده؟

اداره کنندگان 4سطح (یعنی استاندارفرمانداربخشدار ودهیار) را دولت انتخاب میکنه اما اداره کنندگان این دو نقطه (یعنی شهردار و دهدار )را مردم

نمونه سوال

1-ساتراپ چیست؟

2-واحدهای تقسیمات کشوری ایران درزمان ساسانیان را نام ببرید.

3-چهارایالت ایران درزمان قاجاریه را نام ببرید.

4-علت تقسمات کشوری چیست؟

5-واحدهای تقسیمات کشوری ایران درحال حاضررانام ببرید.

6-اصطلاحات زیررا تعریف کنید:

-استان

-شهرستان

-بخش

-دهستان

-خوره

-تسوگ

-رستاک

7-تعریف ویس و گئو را بنویسید.