درس 10 توانهای اقتصادی ایران جغرافیای دهم قسمت دوم
معادن
چرا ایران یکی از قدرت های برتر معدنی جهان است؟
ایران یکی از کهن ترین تمدن های جهانی در کشف معدن است و امروزه با وجود بیش از 70نوع ماده معدنی، یکی از قدرت های برتر معدنی جهان است.
مهم ترین معادن ایران:
در کشور ما موادی مانند نفت، گاز، بوکسیت، مس، روی، سرب، سنگ آهن و... وجود دارد.
اهمیت بخش معدن درکشور:
هم چنین بخش معدن یکی از بخش های مهم اشتغال در کشورمان است.
کدام استان ها دارای بیشترین شاغلان دربخش معدن می باشند؟
استان های یزد، کرمان و اصفهان بیشترین شاغلان بخش معدن کشور را دارند.
با مقایسه دو نقشه پراکندگی معادن و صنایع ایران، به چه نتیجه ای دست می یابید؟
عدم تعادل در پراکندگی قطب های صنعتی در سطح کشور را نشان می دهد.
عدم تعادل در پراکندگی قطبهای صنعتی کشور
علت عدم تعادل درپراکندگی قطب های صنعتی کشور:
عدم تعادل در پراکندگی قطب های صنعتی در سطح کشور نشان می دهد که به توان و ظرفیت های محیطی ایران به طور کامل توجه نشده است.
به طور مثال می توان به نواحی شرقی و مرکزی کشور اشاره کرد که از نظر ذخایر ومواد اولیه غنی هستند ولی به دلیل این که به صورت محدود مورد بهره برداری قرار گرفته اند با رشد صنعتی روبه رونبوده اند.
همه مناطق کشور درچه صورتی متناسب با امکان های طبیعی و انسانی خود توسعه یابند؟
اگر در استفاده از منابع طبیعی، ویژگی ها و توان محیطی آن منطقه مورد بررسی قرار گیرد،
خدمات
تعریف خدمات:
به زنجیره فعالیت های مالی، مدیریتی، بهداشتی،آموزشی، انتظامی، اطلاعاتی، گردشگری، تجارت وبازرگانی که به طور غیرمستقیم در بهبود کیفیت و کمیت تولیدات کشور مؤثرند، «خدمات» گویند.
اهمیت بخش خدمات:
امروزه، بخش خدمات کمک زیادی به ترسیم سایر بخش های اقتصادی می کند. به طور مثال رشد وتوسعه بخش های کشاورزی و صنعت وابسته به تحقیقات و پژوهش های متعددی است که توسط بخش خدمات انجام می شود.
مهم ترین خدمات مورد توجه توسط دولت:
خدمات درکشورها به وسیله بخش خصوصی و دولتی به مردم عرضه می شود. بسیاری از امکانات خدماتی در ایران از طریق سرمایه گذاری بخش دولتی انجام می شود. امکانات آموزشی وبهداشتی و درمانی از جمله خدماتی است که دولت به آن توجه می کند.
انواع خدمات درکشورها:
خدمات دارای انواع مختلفی است. حمل ونقل، ارتباطات و مخابرات، بانکداری، تجارت و بازرگانی، بهداشت و درمان، امکانات آموزشی، مطالعات و تحقیقات وگردشگری از انواع خدمات هستند.
حمل ونقل
اهمیت راه ها وحمل و نقل:
امروزه زیربنای توسعه اقتصادی براساس سیستم حمل ونقل و ارتباطات مناسب آن شکل می گیرد. اگر راه ها و وسایل حمل ونقل کافی در اختیار نباشد، امکان اتصال بین نواحی مختلف و تبادل کالا وجود نخواهد داشت.
می گویند: راه ها رگ حیاتی جامعه هستند و تمام فعالیت های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی جامعه را تدوام می بخشد.
نتایج مثبت حمل و نقل مناسب درنواحی دورافتاده کشور:
سیستم حمل ونقل مناسب، نتایج مثبتی برای یک کشور دارد. باتوجه به راه های نواحی دورافتاده، که دارای توان محیطی مناسب برای تولید هستند، زمینه های خوبی برای بهره برداری ایجاد می کند. توجه به همه مناطق کشور با درنظرگرفتن توان محیطی آنها عامل رشد و توسعه کشور را فراهم می آورد.
راهها دارای انواع مختلفی هستند. به تصاویر زیر دقت کنید تا انواع راهها را بشناسید.
آموزش وپرورش
اهمیت آموزش و پرورش:
نهاد آمـوزش و پـرورش ازمهمترین نظام هـای اجتماعی هـرجامعه محسوب می شود. رسالت ایـن نهاد افـزایش سطح آگاهی و نگرش افراد در جامعه است.
برای تربیت انسان های سالم و رشدیافته دولت ها هزینه بسیاری صرف می کنند، اما اطمینان دارند اثربخشی وبازدهی آن در درازمدت به دست خواهد آمد. این بخش از خدمات نیروی انسانی کارآمد و متخصص در بخش های صنعت، خدمات وکشاورزی را تربیت می کند.
تجارت وبازرگانی
اهمیت تجارت:
انسان از ابتدای خلقت تاکنون روش های تجاری متفاوتی راتجربه کرده است. ساده ترین شکل تجارت انسان همان شیوه مبادله کالا به کالا (پایاپای)است. با گذشت زمان تجارت ازشکل ساده خود خارج شد و تجارت، شکل جهانی گرفته است. امروزه تجارت یکی از راه های مهم تولید ثروت برای کشورهاست.
علل قدمت ایران در امرتجارت چیست؟
ایران یکی از کشورهای قدیمی در امر تجارت است. این سرزمین به دلیل موقعیت استراتژیکی ویژه، عبورجاده ابریشم و راه ادویه از نظر تجارت قدمت دارد. باتوجه به موقعیت و جایگاه تجارت در تولید ثروت، حضور قوی ایران در عرصه های تجارت جهان ضروری است.
اهمیت تجارت الکترونیک:
در گذشته انجام امور تجاری در مکان های مشخص مانند بازار و مؤسسات خرده فروشی و عمده فروشی انجام می گرفت. امروزه تجارت الکترونیک بخش وسیعی از انتقال کالا وخدمات را برعهده گرفته است. استفاده گسترده ازاینترنت امکان خرید و فروش سریع را به مقدار زیاد تسهیل کرده است.
گردشگری
اهمیت گردشگری برای کشورمیزبان:
یکی از خدمات مهم، که امروزه مورد توجه بسیاری از کشورها قرار دارد، گردشگری است.گردشگری در ردیف شغل های پردرآمد، پاک و کم هزینه است که برای کشور میزبان می تواند اشتغال زایی،توسعه، رونق اقتصادی وارتباطات جهانی سازنده ایجاد کند.
رتبه ایران در گردشگری:
کشور ما برای جذب گردشگران داخلی یا خارجی توانمندی های فراوانی دارد؛ به شکلی که سازمان جهانی گردشگری(WTO) ایران را از نظر جاذبه های طبیعی، در رتبه پنجم و از نظر جاذبه های تاریخی و فرهنگی در رتبه دهم جهانی قرار داده است. موارد زیر توانمندی های متعدد ایران را برای گسترش این بخش از خدمات نشان می دهد.
سازمان جهانی گردشگری به اختصار (UNWTO) مستقر در شهر مادرید اسپانیا، یکی از نمایندگیهای سازمان ملل است که در رابطه با امور جهان گردی تحقیق میکند و سالانه گزارشی نیز منتشر میکند.
توانمندی های متعدد ایران برای گسترش جهانگردی
1- وجود مراکز ارزشمند دینی،مذهبی و زیارتگاهی و اماکن مقدس کشور زمینه فرهنگی مناسبی است.
2- پیکره بندی طبیعی این سرزمین، برخورداری از موقعیت دریایی و خشکی، وجود کوه های بلند، دشت های وسیع، سواحل گوناگون و بیابان های شگفت انگیز گردشگری زمین گردی (ژئوتوریسم ) را ایجاد کرده است.
3- تنوع زیستی ایران با وجود زیست بوم های بسیار گوناگون گیاهی و جانوری در کشوربرای گردشگری علمی و طبیعت گردی بسیارمناسب است.
4- تنوع قومی و فرهنگی در کشور که به همراه خود مجموعه ای از آیین ها، لباس ها، خوراکی ها، آهنگ ها، مراسم و گویش های محلی را ایجاد کرده و زمینه های گردشگری اجتماعی ـ فرهنگی را فراهم آورده است
5- در کشور ما بیش از 160نوع صنایع دستی وجود داردکه این توانمندی ،گردشگران علاقه مند خاص خود را دارد .
6- وجود تمدنی با ریشه هایی در اعماق تاریخ، ازهزاره های قبل از میلاد تاکنون، کشور ما را به یکی ازخاستگاه های تمدن بشری تبدیل نموده است که پیامدآن، وجود بیش از یک میلیون اثر باستانی و تاریخی درکشور است. این توانمندی، جاذب میلیون ها گردشگر، محقق و علاقه مند از داخل و خارج کشور است-د بگی 7- وجود مراکز گوناگون فرهنگی ،مانندموزه ها، جشنواره ها، نمایشگاه ها، مراکزعلمی و تفریحی، مراکز خرید، مراکزدرمانی و .... که هر کدام مقصد بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی است . و
8- موقعیت ریاضی کشورمان وگستردگی آن در عرض جغرافیایی باعث تنوع اقلیمی و چشم اندازهای طبیعی شده است.
9- وجود یادواره های دفاع مقدس در مناطق غربی ایران و خوزستان سالانه تعداد زیادی از هم وطنان را به این مناطق جلب می کند( راهیان نور )
نمونه سوال
9999999999و خارجی است.
1- هدف بهره گیری از توان های محیطی چیست؟
2-توجه به ابعاد مکانی دربرنامه ریزی ها چه نتایجی برای محیط دارد؟
3-نتایج ساماندهی فعالیت های انسان درمکان براساس توان محیطی چه نتایجی را دارد؟
4-توسعه پایدار را تعریف کنید.
5-دوراه حل مناسب برای رسیدن به اهداف توسعه پایدار چیست؟
6-نقش کشاورزی دراقتصاد کشوررا بنویسید.
7-سه بخش اصلی کشاورزی را نام ببرید.
8-مهم ترین محصولاتی که دراقصی نقاط ایران تولید می شودرا نام ببرید.
9-مهم ترین مشکلات تولیدات زراعی کشوررا نام ببرید.
10-علت تنوع فراوان درتولیدات باغی کشورچیست؟
11-چرا کشورما برای تولیدات باغی از مزیت های زیادی برخورداراست؟
12-مهم ترین مخصولات باغی ایران را نام ببرید.
13-مزایای استفاده ازکشت گلخانه ای را نام ببرید.
14-چرا کشورما از نظرتولیدات دامی وضع مناسبی دارد؟
15-نقش عشایردرتولیدات دامی کشوررا شرح دهید.
16-صنعت را تعریف کنید.
17-دو دسته صنایع اصلی کشوررا نام ببرید.
18-صنایع دستی را تعریف کنید.
19-علل اهمیت فرش دستباف ایران چیست؟
20-صنایع ماشینی شامل چه صنایعی است؟
21-صنایع مربوط به فلزات اساس را نام ببرید.
22-کاربرد مواد پتروشیمی چیست؟
23-دوشرکت خودروسازی ایران را نام ببرید.
24-مهم ترین معادن ایران را نام ببرید.
25-کدام استان ها دارای بیشترین شاغلان دربخش معدن می باشند؟
26-علت عدم تعادل درپراکندگی جغرافیایی صنایع درکشورما چیست؟
27-خدمات چیست؟
28-مزیت های شغل گردشگری را بنویسید.
29-توانمندی های ایران دربخش گردشگری را بنویسید.